Bugün yazımda bizi ucundan da olsa ilgilendiren, oldukça ilginç bir konudan bahsedeceğim. Malum Roma İmp. oldukça ilginç tarihe, kişiliklere ve bu kişilerin alışılmadık adet, karakterlerine sahipti. Bu alışılmışın dışında kişileri biri de ilk İmparator Augustus idi.
Ölümünden kısa bir süre önce Augustus bir metin yazdırmaya karar verir ve günümüze kadar gelen en önemli Roma İmparatorluk bilgilerini elde ettiğimiz bir eser ortaya çıkar. Bu eserin adı ‘Index Rerum Gestarum’ (Kahramanların İşleri/Nitelikleri) veya daha fazla bilinen adıyla ‘Res Gestae Divi Augusti‘ (İlahi/Tanrısal Augustus’un İşleri/Nitelikleri) dir.
Bu eser her hangi bir edebi türe ait olmayan/girmeyen, alışılmadık yazı özellikleri içeren bir metin olarak kayıtlara girmiştir. Kısmen edebi bir eser olarak adlandırılırken, kısmen siyasi bir vasiyetname, kısmen bir otobiyografi, biraz da belki bir mezar yazıtına benzetilebilir.
Edebi süslemelerini bir tarafa bırakırsak, kuru, düz bir stilde Augustus‘u kendi hayatını, olup biten olayları, birinci şahıs yani ben olarak ilk ağzından anlatır. Olan olayları savaşta ve barışta yürütülen işleri, kararlarını çok genç yaştan (yaklaşık on dokuz yaş) başlayarak kaleme alınmıştır.
Üvey babası Caesar sonrası İmparator olma sürecini, onun mirasını ve öldürülmesi (onun tabiri ile cinayetini) ve bu olay üzerine alması gereken intikamının metne tam ve detaylı geçirilmesini Augustus emretmiştir.
Tüm bu anlatılan olaylar günümüze ulaşamayan orijinali büyük bronz levhalar üzerine grave edilmiş/işlenmiş/kazınmış ve Campo Marzio’da kendisi için yaptırdığı Mozole/Anıt Mezarın girişine astırmıştır. Augustus sadece bu Mozole/Anıt Mezarı değil, aynı düz alanda daha birçok önemli eseri de yaptırdığı bilinmektedir.
Roma tarihi için çok değerli olan ve bilim adamlarına yol gösteren bu bronz levhalar bugün yoktur, kaybolmuştur. Ancak o zamanın adetleri üzerine sadece bir yerde (Roma) değil Roma İmp. birçok eyaletinde aynı metnin (veya yakın benzerinin) tapınakların duvarlarına oyulduğu veya mermer levhalara kazınarak asıldığı bilinmektedir.
Augustus‘un emri ile hazırlanan & pek çok kopyası yapılıp Roma İmparatorluğu’nun her tarafında anıtlar ve tapınaklar üzerine oyulduğu veya asıldığı emredilen bu metnin orjinallerinin bazı kısımları bazı tapınaklarda günümüze kadar ulaşmıştır.
Bunların en dikkat çekeni, neredeyse eksiksiz olarak okunabilecek durumda olanı, Latince orijinali ve Yunanca çevirisinin bulunduğu Ancyra (günümüzde Ankara)’daki Hacı Bayram Camii yanında Augustus Tapınağı üzerinde Monumentum Ancyranum (Ankara Anıtı) adıyla anılandır. Diğerleri, her ikisi de Türkiye’de, Pysidia’da (günümüzde Uluborlu) bulunan Apollonia ve Antiocheia in Psidia (günümüzde Yalvaç) şehirlerinde yer alır.
Bugün bu ünlü metnin bir kopyası da 1938’de taşa kazımaya ve zamanın etkisi ile silinen kısımları dahil tümünü Roma’ya geri getirmeye karar verildi. Bu seçim aslında, Augustus‘un doğumunun iki bininci yıldönümü kutlamaları vesilesi ile “İmparatorluğun Yeniden Doğuşu” yönündeki faşist propaganda planının bir parçasıydı. Mimar Morpurgo, Rapolano traverteni yüzeyine yerleştirilmiş bronz harflerle bu anıtı tasarladı. Bu nedenle Res Gestae, yedi panele bölünmüş 40 metrelik bir duvara kazınmış oldu. Bu yazılı şekli, aslen Benito Mussolini tarafından desteklenen ve Accademia dei Lincei tarafından düzenlenen Scriptores Graeci et Latin serisinde yayınlanan versiyondu. Bu uygulama için 15.115 bronz harfin dökülmesi gerekiyordu, bunların 115’i yalnızca başlık içindi. Bugün hala Roma’da Ara Pacis Anıt Müzesinin yanından di Ripetta’dan geçerken bu uzun yazıya hayranlıkla bakmak mümkün.
Yazımın devamı
Augustus, Res Gestae Divi Augusti & Hacı Bayram Camii ile ilgisi nedir II de…
İyi okumalar
https://maps.app.goo.gl/CYSF5QZG1sZ19nUd6
