Bu yazımda sevgili takipçilerime ilginç bir İtalyan Bayramı/Adetinden bahsetmek istiyorum. Bayram denilince akla gelen klasik bayramlardan biraz farklı olarak hem bir bayram hem de biraz eski bir adetin tatlı karışımı dersek pek yanlış olmaz…
5 Ocak ı, 6 Ocak a bağlayan gece İtalya’da evlere bir cadı (La Befana) gelecektir. Peki bu cadının, bayramın kökenleri nereye uzanmakta, bize ne anlatmaktadır?
La Befana (Epifania) kutlamaları sebebi ile 6 Ocakta İtalya’da renkli görüntülerle karşılaşmak gayet olağandır ve bu gün ülkede resmi tatildir.
Rivayete göre 5 Ocak gecesi Befana, çatıların üzerinde dolaşıp bacalarından giriyor ve çocuklara hediyeler bırakıyor. Eskiden elde örülen, artık marketlerde satılan ve ünlü markaların reklamlarını içeren çocukların asmış olduğu çoraplara, iyi çocuklarsa şekerlemeler, çikolatalar, oyuncaklar bırakıyor. Yaramaz çocuklara ise kömür parçacıkları bırakıyor. Tabii kömür parçaları sadece sözlerde var, fiilen pek uygulanmıyor. Şimdilerde iş o kadar ilerlemiş ki, kömür görünümlü jel tatlılar çoraplara konuyor. Yani nasıl istersen o şekilde anla, misali…
Peki bu tatlı cadının hikayesi nereye dayanmaktadır?
Befana hikayesi ise şöyle, inanışa göre şarktan (Edessa, bugün Urfa) yola çıkan üç krallar, müneccimler (I re magi) İsa’nın doğduğuna inanılan Beytüllahim (Betlehem) kentinde bebek İsa’ya hediyeler sunmak istemektedirler.
Zamanın Roma Valisi Herodes’e varmadan önceki gece, yol üzerinde yaşlı bir kadından yol tarifi konusunda yardım, hatta onlara mihmandarlık/rehberlik yapmasını isterler ancak bu yardım isteği yaşlı kadının çok işini bahane etmesi ile ret edilir.
O gecenin ilerleyen saatlerinde üç krallar gökyüzünde büyük bir ışık (kayan yıldız) görür ve bu ışığı (kayan yıldızı) takip ederek Herodes’e ulaşırlar.
Ancak yaşlı kadın daha sonra pişman olacak ve inanışa göre belki biraz da günah çıkarmak için gökyüzünde süpürgesiyle dolaşıp ve bacalardan evlere girip çocuklara hediyeler bırakacaktır.
Şimdilerde ise o yaşlı kadının rolünü üstlenmiş olan La Befana, her yeni yılın 11’inci gecesinde süpürgesi ile uçar, Bebek İsa’yı bulabileceği umuduyla çocuklara hediyeler getirir/dağıtır.
Şimdilerde La Befana Bayramı nasıl kutlanır?
La Befana’nın ziyaretini (hediyelerini) bekleyen çocuklar, 5 Ocak akşamı boyunca çoraplarını asar, hediyelerin heyecan ve merakı ile uykuya, geçte olsa, biraz da zor olsa da, dalarlar.
5 Ocak gecesi evi ziyaret edecek, çocuklara hediyeler getirecek, birazda yorgun olacak La Befana’ya masada biraz yiyecek, bir bardak şarap bırakılması da İtalya’da adettendir. Tabii bu inanç yaşlı İtalyanlar için oldukça önemlidir ve yapılması gereken bir ritüeldir.
6 Ocak günü tüm İtalya’da Befana (Epifania) Açıklama, Bildirim, Tezahür Bayramı kutlanır.
Bu ilginç kutlamaları yaşamak hikâyeleri detaylı ve yerinde dinlemek için ve tabii el işleri ile, özellikle üç krallar figürlerini yapılıp satıldığı bölgeyi görmek/göstermek için sizleri en yakın amanda Napoli’ye bekliyorum…
